Ezber bozulmadıkça sonu gelmez

15 Ağustos 1984 akşamı Eruh ve Şemdinli ile başlayan olaylardan bu tarafa 24 yıl geçmiş.  Başbakanı Turgut Özal'ın bir avuç eşkıya yorumundan bugünün 350–400 kişilik bir güçle, üstelik havan mermisi, roketatar gibi silahlara karakola saldıran bir güce dönüşen, bu zaman boyunca 40 bine yakın insanın hayatına mal olan bir dönemden bahsediyoruz.

Adına terör, terörizm desek de yaşananlara baktığımızda buna bölgesel bir iç savaş demek daha doğru olur gibi geliyor. 24 yıldan, 40 bin insandan, bir bölgeden bahsediyoruz.

Bugünden geriye dönüp 24 yıla baktığımızda sonu gelecek mi, ne zaman son bulur veya nasıl son bulacak diye sormaya bile korkuyoruz.

Her ne kadar artık bitsin desek bile sesimizi duyurmakta güçlük çekmek bir yana nasıl olacağını sorgulamaktan çekiniyoruz. Düşünmek, yorum yapmak ve dile getirmenin suç olduğu o kadar içimize işlemiş ki sadece bitsin diyebiliyoruz.

Sonu gelir mi? Hayır, sonu gelmez.

84 doğumlular bir yana 88 doğumluları toprağa vermeye başladık. Yavaş yavaş 90'lılara sıra geliyor. Kınalı kuzuları, gencecik fidanları gönderiyoruz kara topraklara.

Acaba kaç defa duyduk "beli kırıldı, çökmek üzere, bitiyor" beyanatlarını. Aktütün karakoluna düzenlenen saldırıdan çok değil birkaç hafta öncede aynı sözleri duymuştuk. Ama bakıyoruz ki ne beli kırılıyor, ne çökertiliyor ne de bitiyor.

Tam aksine bitmek veya sonlanmak bir yana körükleniyor, yayılıyor. Ateşin sıçraması gibi yurdun diğer bölgelerine sıçrıyor. Hem de öyle bir sıçrıyor ki bir bakıyorsunuz ki Anadolu'nun en batısında batı-doğu kökenli yurttaş kapışmasına dönüşmüş.

Bunun sonu gelir mi? Hayır, sonu gelmez.

Çünkü tam azaldı derken bir yerden fitillenen barut güneydoğudan başlayıp Anadolu'nun diğer ucuna gidiyor. Ağlayan anaların çığlığına inat, kanla sulanıyor toprak ve ürün kin olarak fışkırıyor topraktan.

Bu ülke uğruna şehit olmuş oğlunun arkasından Kürtçe ağıtlar yakan ananın diğer yandan dağdaki evladı için duyduğu tedirginliğe başka hangi topraklarda şahit olunur bilmiyorum. Onun bin bir eziyet ile doğurduğu, gözünden sakınarak büyüttüğü iki oğlundan birisi asker birisi terörist, birisi ovada birisi dağda.

Başka hiçbir ülkede, hiçbir toprakta görülemeyecek bu manzarayı umursamamak, çözüm yerine çözümsüzlüğe yelken açmak, ezbere dayanıp tek doğru savunmak, bizim değil benim duygusu ile coşmakta sadece bu topraklara ait olsa gerek.

Bunun sonu gelir mi? Hayır, sonu gelmez.

Bu kadar ezberin olduğu bir yerde sonu beklemek hayal kurmaktan da öte olsa gerek. Hasan Cemal'e bu noktada bir açıdan hak vermek gerekiyor. Her ne kadar Hasan Cemal tek yönlü bir bakış açısı ile " 'askerin tekeli altında' kaldığı için de bu sorun bir türlü çözülemiyor"[1] diyerek tek sorumluyu asker olarak işaretlese de haklılık payı yok değil.

Bunca yıldır Askerin tekelini kır(a)mayan, ezberi değiştirmek ateşe elini sokmak yerine sorumluluğunu devreden hükümetlerin hiç mi suçu yok Hasan Cemal'e sormak lazım.

Emekli Genelkurmay Başkanı Org. İsmail Hakkı Karadayı'nın, Fikret Bila'ya söylediği "Asker teröristle mücadele eder. Onu etkisiz hale getirir, yakalar, teslim eder. Ama terörle mücadele çok daha farklı, çok daha geniş bir kavramdır. Terörle mücadelenin ekonomik, politik boyutu vardır. Teröristle kolayca mücadele edersiniz. Terörle mücadele ise sadece askerin işi değildir."[2] sözlerine baktığımızda salt askeri suçlayan Hasan Cemal haksız olmaktadır.

Sadece emekli olmuş üst komutanların değil mevcut üst komutanların bile dile getirdiği terör konusundaki başarısızlığın nedenini askerden çok sivilde aramak gerekir düşüncesini de göz ardı edemeyiz. Bunun sorumluları ilk gün "bir avuç eşkıya" olarak görmekten başlayarak meydanlarda "Kürt realitesini tanıyoruz deyip arkasını getirmeyenler, "ne isterlerse yaptık" diyerek popülist siyasetin arkasına sığınanlardır.

Sadece iktidarlar koltuklarında oturan sivilleri sorumlu tutmak haksızlık olur. Bir şekilde meclise giren muhalefetlerde en az iktidarlar kadar sorumludur. Terörün beslendiği tabandan beslenen ve pozisyonunu bozmamak için ortaya somut isteklerini koyamayan Kürtçü siyasetçileri de unutmamak gerekir.

Bunun sonu gelir mi? Hayır, sonu gelmez.

Kan ile beslemeye alıştırdığımız terör bir şekilde ezberimizi bozdurmazken, diğer taraftan konumumuzun da dayanağı olduğu sürece bunun sonu gelmez.

Ezberimize öyle bir işlemişiz ki terörü yok etmeyi kana, silaha, barut kokusuna bağlamışız. Öyle olmasa askerin bile ayırdığı terör ve terörist mücadelesini ayırt edememe zaafında olmazdık. Hasan Celal Güzel kendince terörle mücadele programı hazırlıyor.[3] Bir tek sivil ve siyasi çözümden bahsetmiyor, sanırsınız ki asker.

Bunun sadece muhafazakâr, sağcı cenahtan geldiğini sanmayalım. Farklı cenahlarda da yaşananlara bakış açısı bakımından fazla bir fark yok. Öyle olmasa Aktütün Karakoluna yapılan saldırının olduğu gece Mahmut Alınak kendilerini tutmayan Kürt kimliğine sahip olup da DTP'ye oy vermeyen, kendilerini desteklemeyen yurttaşları "işbirlikçi Kürtler" olarak nitelemezdi. Mahmut Alınak'ın söylediği tıpkı Duran Kalkan'nın ekmek, aş, iş için evini yurdunu terke edip büyük şehirlere giden milyonlarca Kürt kökenli insanı entegre olmakla suçlaması gibi.[4]

Boşuna bunun sonu gelmez demiyoruz. Genele baktığımızda yüzde kaçımız ezberimizi bozmayı göze alabiliyoruz? Ezberini bozmaya cesareti olanın karşısındakinin ezberini bozmasını beklemek ütopik bir öngörü olur.

Bugün Anadolu'da yaşayan herkes bu toprakları ana yurdu olarak görüyorsa, yurt olarak biliyorsa hepimize düşen "şehitler olmasın vatan bölünmesin" demektir. Elbette ki bunun gerçekleşmesi ancak yurtsever bir çizgide, ajitasyondan uzak, diasporanın etkisinin olmadığı, rasyonalist bir yaklaşımla olabilir.

Bunun sonu gelir mi sorusunun cevabının evet olması için dikkate alınması gereken "Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına, Türk milleti denir" sözüdür.[5]

Ali Polat

10.10.2008